MENU

Toespraak 11 november

 

Dames en Heren,

 

Op 11 november 1918 om 11 uur zwegen de kanonnen van de Eerste Wereldoorlog definitief. Daarmee kwam een einde aan 4 jaar van oorlogsgeweld en de gruwel die daarmee verbonden was. De herdenking van de honderdste verjaardag van het begin van de oorlog komt ondertussen met rasse schreden naderbij. De Eerste Wereldoorlog mag zich daarbij verheugen op een vernieuwde belangstelling. Overal worden tentoonstellingen, publicaties of andere initiatieven aangekondigd, voorbereid of gefinaliseerd. Het valt daarbij op dat de focus zich stilaan verlegt. Dat niet alleen de militaire betekenis van WO I aan bod komt, maar dat ook aspecten die verband houden met het dagelijkse leven, met de genderproblematiek of met de meer sociale aspecten de aandacht krijgen die ze verdienen.

 

Persoonlijk vind ik dat een bijzonder gunstige evolutie. Want achter dat grote verhaal van de oorlog gaat telkens opnieuw een menselijk verhaal schuil. Een verhaal van jongens die bereid waren voor hun idealen hun leven te geven. Van families die in onzekerheid achterbleven en zich elke dag opnieuw afvroegen wat de dag nadien zou brengen.

 

Dames en heren,

 

Eén van de belangrijkste uitdagingen zal er in bestaan om van de periode 2014-2018 niet alleen een hoogtepunt te maken, maar ook een beginpunt voor verdere acties. Het is logisch dat in deze periode de aandacht geïntensifieerd wordt, maar de universele boodschap van de gruwel van de oorlog is te waardevol om nadien veronachtzaamd te worden.

 

Een ander belangrijk actiepunt blijft het overtuigen van de Vlaamse overheid dat de Eerste Wereldoorlog zich niet alleen beperkte tot de Westhoek, maar dat ook in de rest van ons land de gevolgen van de oorlog voelbaar waren. Dat komt onder andere tot uiting in de sites in onze regio die verwijzen naar de oorlogsomstandigheden.

 

Spontaan denk ik bijvoorbeeld aan de Dodendraad die de grens vormde tussen bezet België en neutraal Nederland of aan de forten, schansen, houten huizen en andere onderdelen van de verdedigingsgordel rond Antwerpen. Maar ook aan een recent herontdekte parel, met name de Antwerp-Turnhoutstellung die ook op het grondgebied van onze gemeente zeer goed bewaard is gebleven.

Voor wie minder thuis is in deze materie geef ik graag een woordje uitleg bij de betekenis van deze stelling. In 1917 heeft de Duitse bezetter tussen Antwerpen en Turnhout een volledige verdedigingslinie bestaande uit loopgraven en bunkers aangelegd. Dat gebeurde omdat de Duitsers een aanval vanuit het neutrale Nederland vreesden.

Dankzij een project van de provincie Antwerpen zijn deze restanten herontdekt en krijgen ze stilaan opnieuw de aandacht die ze verdienen. Volledig terecht trouwens. Als je weet dat de best bewaarde loopgravenstelsels in de Westhoek minder dan 1 km lang zijn en je weet dat de Antwerpen-Turnhoutstellung op sommige plaatsen over een aaneensluitende afstand van meer dan 10 km lang bewaard is gebleven, dan is het immense belang ervan makkelijk te duiden.

 

Dames en heren,

Deze oorlogsrelicten bevonden zich jarenlang in een privé-bos. Mede daardoor zijn ze zo goed bewaard gebleven. Enkele jaren geleden heeft het agentschap Natuur en Bos van de Vlaamse overheid belangrijke delen van deze bossen overgekocht.

Dat agentschap ontwikkelt nu een beheervisie voor deze bossen. Verschillende instanties hebben er op aangedrongen om de loopgraven en bunkers gepast te valoriseren. Zelf heb ik ook een brief gericht aan de Vlaamse ministers Geert Bourgeois – bevoegd voor onroerend erfgoed – en Joke Schauvliege –bevoegd voor natuur- met het aanbod dat de gemeente Kapellen bereid is mee te denken over het verdere beheer en de ontsluiting van deze sites en met de vraag om de betrokken zones te beschermen.

Minister Bourgeois liet weten het dossier te onderzoeken, maar verschillende bronnen bevestigden ondertussen dat dit dossier geen prioriteit is. Het antwoord van minister Schauvliege is constructiever en biedt een aantal mogelijkheden voor concrete samenwerking.

Zelf ben ik ervan overtuigd dat deze site een belangrijke toeristische troef kan worden voor de gemeente Kapellen en de ruime regio errond en dat tegelijkertijd de herinnering aan de realiteit van de oorlog levendig kan worden gehouden.

Bijvoorbeeld de realisatie van een klein bezoekerscentrum in één van de commandobunkers en de uitwerking van begeleide wandeltochten doorheen de loopgraven en versterkingen is perfect realiseerbaar. De gemeente Kapellen wil hier graag actief aan participeren.

Vandaag merken we bijvoorbeeld dat heel wat Nederlanders de slagvelden in Frankrijk en dan vooral in de streek rond Verdun bezoeken, maar dat ze de sites in ons land links laten liggen. Een parcours waarbij dagbezoeken worden georganiseerd die focussen op bijvoorbeeld de Ijzeren Draad, de Antwerpen-Turnhoutstellung en de Antwerpse fortengordel moeten daar verandering kunnen in brengen.

 

Dames en heren,

Tot slot zou ik hier graag een oproep doen om rond het dossier van de herdenking van de Eerste Wereldoorlog geen polemiek te voeren.

De universele betekenis van deze wereldbrand is dermate groot dat het van weinig respect zou getuigen om dat toch te doen.

Wij zijn het aan de soldaten en de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog verplicht om deze houding aan te nemen. Ik vind het dan ook niet kunnen dat de verschillende overheden in ons land er niet toe komen om op een structurele en opbouwende manier samen te werken rond dit dossier. Uiteraard zijn in de periode van een kleine honderd jaar na de Eerste wereldoorlog de structuur van ons land en de onderlinge verhoudingen gewijzigd.

Dat neemt niet weg dat op het ogenblik van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog de realiteit Belgisch was. België als land werd aangevallen en er was van onze structuur van gemeenschappen en gewesten nog geen sprake. Wanneer iedereen vanuit die optiek aan de slag gaat, kunnen we de herdenking van de Eerste Wereldoorlog mondiaal een voorbeeldfunctie geven. Een voorbeeld van hoe zelfs de meest intense meningsverschillen, niet moeten leiden tot bloedvergieten en stigmatisering, maar dat met diplomatie, consensus en respect voor eenieder een werkbaar samenlevingsmodel kan worden opgebouwd.

 

Leve België

 

Leve de Koning

 

Ik dank u.

 

 

 

Tags: