MENU

Het begrotingsgat dicht je niet met doctrines

Hoog tijd voor meer durf, realisme en verantwoordelijkheid

Wat hebben Bart Maddens en Guy Mathot met elkaar gemeen? Los van de eerste twee letters van hun naam, op het eerste zicht niet veel. Toch schuilt in hun discours over de federale begroting dezelfde strategie : verrotting door niks te doen. In beide gevallen zijn het de burgers die de rekening betalen.

Even recapituleren : Guy Mathot is de Waalse politicus die de geschiedenis ingaat als de man die niet wist waar de staatschuld vandaan kwam, maar er wel zeker van was dat ze ‘vanzelf’ zou weggaan. Waarna de rentesneeuwbal genadeloos toesloeg en tientallen magere jaren van saneringen en crisisbelastingen volgden. Vandaag weerklinkt de echo van Mathot in de verklaringen van een nieuwe generatie PS’ers. De Parti Socialiste wil het probleem van de staatsschuld niet ‘overdrijven’. Een schuld van 30.000 euro per inwoner? Et alors? Ze zijn blijkbaar vergeten dat de problemen niet vanzelf zijn verdwenen, maar dat het 30 jaar heeft geduurd om de uit de hand gelopen staatsschuld opnieuw onder controle te krijgen.

De PS van Di Rupo steekt niet alleen de kop in het zand, maar wekt ook de indruk dat de overheid geen vat heeft op de economie. En dat ze dus geen maatregelen moet nemen om die economie te versterken. Het omgekeerde is waar. Een overheid moet de welvaart niet alleen verdelen, ze moet ook welvaart creëren. Dat kan ze door een doelgericht beleid te voeren en te kiezen voor hervormingen, bijvoorbeeld in onze arbeidsmarkt. Maar dat vergt moed. Trouwens, hoe groter de welvaart die we jaarlijks produceren, hoe meer schuld we kunnen aflossen. Daarom is het ook belangrijk tijdens deze begrotingsbesprekingen na te denken over de manieren die er zijn om het BBP te verhogen, hoe men de remmen op de creatie van welvaart kan wegnemen. Want die remmen zijn er vandaag nog veel te veel. Voor laaggeschoolde werklozen bijvoorbeeld. En oudere werknemers. En allochtonen.

Waarschijnlijk passen de uitlatingen van de PS in hun strategie naar de federale begrotingsopmaak. Maar hopelijk zit er achter het communicatiepantser toch realiteitszin verborgen. Als dat niet zo is, mag men de Waalse haan bij wijze van statement vervangen door een heuse struisvogel.

Aan Vlaamse kant predikt de Vlaamse regering de zogenaamde Maddens-doctrine: geen euro ‘Vlaams’ geld voor de ‘federale’ begroting. Alsof het geld dat moet dienen om pensioenen of werkloosheidsuitkeringen te betalen, niet aan Vlamingen ten goede komt. Alsof alleen Waalse bedrijven van de notionele intrest genieten. De Maddens-doctrine is als snijden in je eigen vlees. En dat doet pijn, ook al volgt de realiteit pas na de roes van de euforie. Immers, in het geval van een ontsporende begroting zijn het de Vlaamse bedrijven, de Vlaamse huishoudens, de Vlaamse schouders die uiteindelijk een steeds groter wordende rekening zullen betalen.

Voor Open Vld is het duidelijk dat verrottingsstrategieën de gaten in de begroting alleen groter zullen maken, in plaats van ze te dichten. Uit het meest recente rapport van de Hoge Raad voor Financiën blijkt dat de rentesneeuwbal op de loer ligt. Het vooruit schuiven van een begrotingsevenwicht zorgt voor hoge risicopremies op de financiële markten. Bovendien bevordert dit negatief signaal de spaarreflex van particulieren, waardoor onze economie nog verder verkrampt blijft.

De oplossing ligt niet in doctrines, quotes of korte termijn-gewin. Alleen met verantwoordelijkheidszin en samenwerking kunnen we het financiële huishouden op orde krijgen.

In de eerste plaats moeten de dubbelzinnigheden uit het debat. Er gaat geen ‘Vlaams geld’ naar ‘federaal’. Elke euro waar Vlaanderen krachtens de financieringswet recht op heeft, blijft in Vlaanderen. Alleen is het de vraag waarvoor dat geld wordt aangewend. Als het dient om uitgaven te doen, of schulden te maken, vergroot Vlaanderen het probleem in plaats van mee naar oplossingen te zoeken. Als het daarentegen wordt gebruikt om binnen het kader van de eigen bevoegdheden beleid te voeren zoals een ‘goede huisvader’ dat zou doen, komt dat zowel het Vlaamse als het federale beleid ten goede.

In het recente verleden zorgde een voorzichtig begrotingsbeleid ervoor dat Vlaanderen zijn directe schuld tot nul kon herleiden. Dankzij de kasreserves en het het geld dat opzij werd gezet in het Toekomstfonds konden we Dexia en Ethias redden. In het Zorgfonds werd een buffer van bijna 1 miljard euro aangelegd om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Elke goede huisvader weet dat – zeker in moeilijke tijden – een verstandig en voorzichtig begrotingsbeleid aan de orde is. In het belang van Vlaanderen én België. Geen ‘of’ maar ‘en’. Een deugdelijk Vlaams begrotingsbeleid staat niet ten dienste van de federale politieke tegenstrevers, het is gewoon inherent aan goed bestuur.

De nood aan een voorzichtig Vlaams begrotingsbeleid ligt ook in het nieuwe Vlaamse regeerakkoord vervat. Een kapitaalsopbouw voor de door deze meerderheid bepleitte hospitalisatieverzekering is daar een voorbeeld van. Wie mordicus verzekeraar wil spelen, moet daarvoor een kapitaal voorzien. Dat is goed bestuur én het draagt bij tot het globale begrotingsplaatje in dit land. Ook een Vlaams actieplan voor een efficiënter overheidsapparaat, met meer contractuele ambtenaren en een Vlaamse tweede pensioenpijler getuigt van een zelfbewust, maar verantwoordelijk beleid. En zou het bijvoorbeeld niet verstandig zijn om Vlaanderen ook financieel voor te bereiden op nieuwe bevoegdheden in het kader van een staatshervorming?

Uiteraard kijkt Open Vld hiervoor niet naar Vlaanderen alleen. Iederéén, ook het Waalse en het Brusselse Gewest, de Franstalige en de Duitstalige Gemeenschap en de federale overheid moeten hun ‘duit in het zakje’ doen.

Open Vld reikt de hand voor gezonde staatsfinanciën. Ze roept alle partijen op om hun dogma’s te verlaten. Een ernstige begrotingsoefening vergt geen Maddens- of Mathotdoctrines. Een ernstige begrotingsoefening vergt politici die hun verantwoordelijkheid willen opnemen en op die manier voorkomen dat onze kinderen en kleinkinderen de factuur betalen.

We moeten het surrealisme achter ons laten. Het tijdperk van hyperrealisme is aangebroken.

Dirk Van Mechelen, Vlaams parlementslid Open Vld
Roland Duchâtelet, Senator Open Vld
Luk Van Biesen, Kamerlid Open Vld
Els Ampe, Brussels parlementslid Open Vld